Gezondheidsartikelen zijn er in alle soorten en maten, en de keuze kan soms overweldigend zijn. In supermarkten, drogisterijen en webshops liggen de schappen vol met vitamines, supplementen, homeopathische middelen en kruidenpreparaten. Veel mensen grijpen er naar zonder precies te weten wat ze kopen of waarom. Toch loont het om even stil te staan bij wat al deze producten nu eigenlijk doen, en wanneer ze zinvol zijn.
Wat valt er onder gezondheidsartikelen
De categorie gezondheidsmiddelen is breed. Vitamines en mineralen zijn de bekendste voorbeelden. Denk aan vitamine C tegen vermoeidheid of vitamine D voor sterke botten. Daarnaast zijn er kruidensupplementen zoals echinacea, valeriaan en sint janskruid. Fytotherapie, ofwel het gebruik van planten als middel, is al eeuwenoud en wordt nog steeds veel toegepast. Homeopathische producten vormen een aparte groep: die werken volgens een ander principe dan reguliere geneesmiddelen. Tot slot zijn er praktische producten zoals pillendoosjes, desinfecterende handgels en sportbandages, die mensen helpen bij het bewaken van hun dagelijkse gezondheid en hygiëne. Al deze producten vallen breed gezien onder de noemer gezondheidszorgartikelen, maar ze werken lang niet allemaal op dezelfde manier of met hetzelfde wetenschappelijke bewijs.
Wanneer zijn supplementen zinvol
Een gevarieerd dieet levert in de meeste gevallen voldoende voedingsstoffen op. Toch zijn er situaties waarin aanvulling nuttig kan zijn. Mensen die weinig buiten komen, hebben vaak een tekort aan vitamine D, zeker in de wintermaanden. Zwangere vrouwen krijgen het advies foliumzuur te nemen ter ondersteuning van de ontwikkeling van het ongeboren kind. Ouderen nemen soms vitamine B12, omdat de opname hiervan met de leeftijd afneemt. Het is verstandig om bij twijfel een bloedonderzoek te laten doen voordat je zomaar supplementen gaat slikken. Een teveel aan bepaalde vitamines, zoals vitamine A, kan namelijk schadelijk zijn. Gezondheidsmiddelen zijn geen vervanging van een gezonde leefstijl, maar kunnen bij een aangetoond tekort een nuttige aanvulling zijn.
Kwaliteit en betrouwbaarheid van gezondheidsmiddelen
Niet elk product dat als gezondheidsartikel wordt verkocht, is even betrouwbaar. Voedingssupplementen vallen in Nederland onder de levensmiddelenwetgeving, niet onder de geneesmiddelenwetgeving. Dat betekent dat fabrikanten geen uitgebreide klinische studies hoeven te overleggen voordat ze een product op de markt brengen. De NVWA, de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit, houdt wel toezicht, maar de verantwoordelijkheid ligt grotendeels bij de producent zelf. Het is daarom slim om te letten op keurmerken zoals het NKO keurmerk voor viskweekkwaliteit of het Informed Sport keurmerk voor sporters. Lees ook de ingrediëntenlijst goed: sommige producten bevatten toevoegingen die niet nodig zijn of zelfs ongewenst kunnen zijn. Koop bij voorkeur bij een erkende drogisterij, apotheek of een webshop die samenwerkt met gecertificeerde leveranciers.
Homeopathie en fytotherapie nader bekeken
Homeopathie en fytotherapie worden regelmatig in één adem genoemd, maar zijn heel verschillend van elkaar. Fytotherapie gebruikt plantaardige stoffen in meetbare hoeveelheden en heeft voor sommige toepassingen een wetenschappelijke onderbouwing. Zo is sint janskruid onderzocht als ondersteuning bij lichte somberheid, en is gember bekend als middel bij misselijkheid. Homeopathie werkt op basis van sterk verdunde stoffen, waarbij de werkzaamheid wetenschappelijk niet is aangetoond. Tegenstanders stellen dat de verdunning zo groot is dat er van de oorspronkelijke stof niets meer overblijft. Aanhangers ervaren desondanks baat bij deze middelen. Het is een onderwerp waarover veel discussie bestaat. Wie hiermee aan de slag wil, doet er goed aan zich goed te informeren en eventueel een therapeut of arts te raadplegen die kennis heeft van deze benaderingen.
Veelgestelde vragen
Mag je supplementen combineren met medicijnen?
Het combineren van supplementen met medicijnen kan risico’s opleveren. Sommige middelen beïnvloeden de werking van medicijnen. Sint janskruid vermindert bijvoorbeeld de werking van de anticonceptiepil en bepaalde hartmedicijnen. Raadpleeg altijd een arts of apotheker voordat je supplementen gebruikt naast voorgeschreven medicijnen.
Zijn dure gezondheidsproducten beter dan goedkope?
Een hoge prijs is geen garantie voor betere kwaliteit bij gezondheidsproducten. Wat telt, is de samenstelling, de dosering en de certificering van het product. Goedkopere huismerken van bekende drogisterijketens voldoen vaak aan dezelfde normen als duurdere merkproducten.
Hoe bewaar je supplementen het beste?
Supplementen bewaar je bij voorkeur op een koele, droge plek, buiten het bereik van direct zonlicht. Badkamers zijn door de vochtigheid minder geschikt. Bewaar producten altijd in de originele verpakking en let op de houdbaarheidsdatum, want na die datum kan de werking afnemen.
Kunnen kinderen dezelfde supplementen nemen als volwassenen?
Kinderen hebben andere doseringen nodig dan volwassenen. Supplementen die voor volwassenen zijn bedoeld, zijn niet geschikt voor kinderen tenzij dit uitdrukkelijk op de verpakking staat. Er bestaan speciale kinderformules met aangepaste hoeveelheden. Overleg bij twijfel met een kinderarts of huisarts.